Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

Avusturya’da Emeklilik

Emeklilik  biçimlerine geçmeden, emeklilikte ön koşul olan sigortalılık sürelerine ait bazı kavramlar hakkında kısaca durmakta fayda var. Emeklilik için gerekli sigorta süresi iki şekilde adlandırılmaktadır; birincisi çalışarak elde edilen sigortalılık (Beitragszeiten), ikincisi prim ödenmeden elde edilen yedek süre (Ersatzzeiten). Prim ödenerek elde edilen sigortalılık süresi; çalışılan süre içindeki sigortalılık ve gönüllü olarak ödenen prim sürelerini kapsarken, yedek sigortalılık süresi ise; işsizlik (işsizlik parası, magduriyet yardımı, doğum izni vb.) ve hastalık sigortasından (hastalıktan dolayı çalışamama süresinde alınan istirahat parası, doğum öncesi alınan lohusalık parası) alınan paraların süreleri, çocuk büyütme, askerlik, okul ve ögrenim süreleri yedek sürelere dahildir.

Emeklilik hakkını kazanabilmek için yerine getirilmesi gereken şartlardan birisi de yukarıda belirtilen sigortalılıklardan asgari bir süreye sahip olmak ve yaş haddini doldurmuş olmak gerekmektedir. Bu şartlar ise ayrıntılarla da işleyecegimiz emeklilik biçimlerinde farklı farklı olacaktır.

 Emeklilik Biçimleri

 Normal emeklilik (normale Alterspension)

Uzun süreli çalışmışlıktan dolayı erken emeklilik (vorzeitiger Alterspension bei langer Versicherungsdauer)

Uzun süreli işsizlikten dolayı erken emeklilik (vorzeitiger Alterspension bei Arbeitslosigkeit)

İşgücü kaybından dolayı erken emeklilik (vorzeitiger Alterspension  wegen geminderter Arbeitsfähigkeit)

Dul ve Yetim Emekliligi (Witwen/Witwer-Waisenpension)

Tazminat (Abfindung)

„Gleitpension“

 

Normal Emeklilik (Alterspension)

Normal emeklilik için, yeterince çalışmışlık süresine sahip olmak ve yaş haddini doldurmuş olmak gerekmektedir. Yaş haddi kadınlarda 60, erkeklerde  ise 65´tir.

Yaşın dışında belli bir sigortalılık süresini doldurmuş olmak gerekir. Bunlar: Ya son 30 yıl içinde 15 yıllık sigortalılık süresine (primle elde edilen sigortalılık ve yedek süreler) sahip olmak, ya toplam tüm yaşam boyunca 15 yıl çalışarak elde edilmiş sigortalılık süresine, ya da gene tüm yaşam süresinde 25 yıllık prim ve yedek süreyle elde edilmiş sigortalılık süresine sahip olmak gerekmektedir. Yaşlılık emekliliginde iş ilişkisini bozmak zorunluluğu yoktur; istenilirse çalışmaya devam edilebilir. Emeklilik için müracaat etmek gerekmektedir; otomatikman emeklilik maaşı bağlanmaz.

 

Uzun Süreli Çalışmışlıktan Dolayı Erken Emeklilik

(vorzeitiger Alterspension bei langer Versicherungsdauer)

 

Bu emeklilik biçimindeki şartlar:

a) Kadınların 56,5 yaşını, erkeklerin ise 61,5 yaşını doldurmuş olmaları,

b) veya 420 ay çalışmışlıktan doğan sigortalılığın bulunması gerekir.

1. 1. 1941 öncesi doğumlu erkek ve 1. 1. 1945 öncesi doğumlu kadın sigortalılarda istisnai durumlar sözkonusudur;

 

Ĝ     31. 12. 1936 (erkek sigortalıda) ve 31. 12. 1941 (kadın sigortalı için) öncesi doğumluların toplam 420 aylık sigortalılık sürelerinin bulunması yeterlidir.

 

Ĝ     1.1. 1937 ile 31. 12. 1940 (erkek sigortalılar için) ve 1. 1. 1942 ile 31. 12. 1944 (kadın sigortalılar için) tarihleri arası doğumluların ise, her yarım yıl için 3 aylık ek sigortalılık süresinin bulunması gerekir. Doğum tarihine göre bulunması gereken sigortalılık süresi asağıdaki tabela da belirtilmiştir.

Erkek sigortalı

kadın sigortalı

sigortallılık süresi

1.1.2937-30 6 1937

1.1.1942-30.6.1942

423 ay

1.7.1937-31.12.1937

1.7.1942-31.12.1942

426 ay

1.1.2938-30 6 1938

1.1.1943-30.6.1943

429 ay

1.7.1938-31.12.1938

1.7.1943-31.12.1943

432 ay

1.1.1939-30 6 1939

1.1.1944-30.6.1944

435 ay

1.7.1939-31.12.1939

1.7.1944-31.12.1944

438 ay

1.7.1940-31.12.1940

1.1.1945-30.6.1945

441 ay

1.7.1940-31.12.1940

1.7.1945-31.12.1945

444 ay

 

Ĝ     1. 1941 tarihi sonrası doğumlu erkek ve 1. 1. 1946 tarihi sonrası doğumlu kadın sigortalılar, bu emeklilik için toplam 450 ay (37,5 yıl) sigortalılık süresine sahip olamları gerekmektedir.

c) İş ilişkisine son verilmiş ve her takvim yılında yeniden belirlenen asgari sigortalılığa tabi rakamın(aylık 301,54 €)üstünde bir işte çalışıyor olmamak gerekir.

 

Emekli olan kadınların 60, erkeklerin 65 yaşını doldurduklarında, emekliliklerinin normal  emeklilige dönüştürülmesi için ayrıca başvuruda bulunmalarına gerek yoktur. Emeklilik biçimi yaşı dolduğunda normal emeklilige dönüşür, emeklilikte bir artış olmaz. O andan itibaren de ek bir işte çalışma izni vardır.

 

 

Uzun süreli işsizlikten dolayı erken emeklilik

(vorzeitige Alterspension bei langer Arbeitslosigkeit)

Bu emeklilikteki şartlar:

Erkek sigortalının 61,5, kadın sigortalının ise ise 56,5 yaşını doldurmuş bulunmaları, asgari sigortalılık süresi ve erkeklerde 61,5, kadınlarda 56,5 yaşının dolmasına kadarki sürede, son 15 ay içerisinde en az 52 hafta işsizlik parası, mağduriyet yardımı (Notstandshilfe) ve hastalık parası gibi paralardan birisini veya birkaçını almış olmak gerekmektedir.

Asgari sigortalılık süre şartları:

a) Ya bütün yaşam boyunca en az 240 ay (20 yıl)  çalışmışlığın bulunması, (burada yedek sürelerden doğan sigortalılık ve borçlanma ile elde edilen sigortalılık süreleri kastedilmemektedir.)

b) Ya da emeklilik yaşının dolmasından önceki 30 yıl içerisinde 20 yıllık (240 ay) sigortalılığın bulunması. Borçlanarak elde edilmiş sigorta süresi burada dikkate alınmamaktadır.

c) En az 15 yıl (180 ay) çalışarak elde edilmiş sigorta süresinin bulunması.

d) Emeklilik yaşının dolduğu tarihten geriye dönerek, son 15 ay içersinde işsizlik veya hastalık sigortasından en az 52 hafta para almış olmak gerekmektedir, burada herhangi bir para alınmadan İş  ve İşçi Bulma Kurumuna (Arbeitsmarkservise) 52 hafta iş arar konumunda kayıtlı olarak bulunmak da yukardaki şartı yerine getirememişler için aynı şekilde değerlendirilir.

 

 

İşgücü Kaybından Dolayı Erken Emeklilik

(vorzeitige Alterspension wegen geminderter Arbeitsfähigkeit)

 

Bu emeklilik malülen emekliliğin başka şekilde adlandırılmasıdır denilebilir. Şartlar:

a) Sağlık açısından son 15 yılda ağırlıklı olarak yapılan işin yapılamama durumunun bulunması, başkaca yapılabilecek bir işin bulunup bulunmadığı dikkate alınmaz.

b) Her yıl yeniden belirlenen „Geringfügigkeitsgrenze“ denilen sınırın üstünde bir iflte çalışmamak gerekmektedir.

c) Erkeklerin 57, kadınların ise 55 yaşını doldurmuş olmaları gerekir.

d) Asgari sigortalılık süresinin bulunması. Bu süre birincisi ya yaşam boyunca 20 yıllık çalışmışlıktan doğan sigortalılık süresi veya son 30 yıl içinde en az 15 yıl çalışmışlıktan doğan sigortalılık süresidir.

e) Son 15 yıl içerisinde en az 36 ay çalışmışlıktan doğan sigortalılık süresi.

 

 

Malülen Emeklilik (Invaliditätspension, Berufsunfähigkeit)

Malülen emeklilik son yıllarda en fazla başvurulan ve elde edilen emeklilik biçimidir denilebilir. Bu emeklilik işçi ve hizmetlilerde(büro elamanları/Angestellte) farklı biçimde adlandırılmaktadır. İşçilerde  „Invaliditätspension“, hizmetlilerde ise „Berufsunfähigkeit“ olarak adlandırılmaktadırlar.

Şartlar:

a) Asgari sigortalılık süresinin dolmuş olması,

b) Malüllüğün bulunması,

c) Başka bir emeklilik hakkının dolmuş olması.

Asgari sigortalılığın bulunması ne demektir?

 

Burada sigorta süresi yaşa göre farklı olmakla beraber, son on yıl içinde en az 5 yıl sigortalılık süresinin bulunması gerekir. 50 yaşını doldurduktan sonra müracaat edenlerde sigortalılık süresinin sistemli olarak daha fazla olması gerekmektedir. Asgari sigortalılık süresi dolmadan yapılan bir emeklilik müracaatı reddedilebilir.

Malülük ve çalışamama bir iş kazasından kaynaklanıyorsa, bu durumda çalışmışfllık süresinde belirli bir sigortalılık süresi aranmaz.

Gerekli sigortalılık süresine bir iki örnek:

27 yaşın altında müracaat için en az 6 aylık sigortalılığın bulunması yeterlidir.

60 yaşını doldurmuş birisinin son otuz yıl içinde en az 15 yıl sigortaya sahip olması gerekmektedir.

Gerekli sigortalılık süresi her durumda yaşam boyunca 15 yıllık çalışmışlıktan doğan sigortalılık varsa dolmuş demektir.

 

Malüllük:

Son 15 yıl içinde ağırlıklı olarak yapılmış olunan iş, sağlık nedenlerinden dolayı yapılamıorsa, malüllük sözkonusudur. Bu konuda kararı ise emeklilik sigortasından sorumlu olan kurumun „Pensionsversicherungsanstalt der Arbeiter“ ya da „Angestellte“´nin doktorları tarafından verilir. Mahkemeye (Arbeits- und Sozialgericht) müracaat edildiği takdirde  mahkemenin görevlendirdiği yeminli tabiblerin vereceği karar esas alınır.

Yardımcı işçiler (Hilfsarbeiter) ancak düzenli bir işte çalışamayacakları tesbitine varıldığında malül olarak kabul edilirler. Meslek öğrenmemiş ve ağırlıklı olarak o mesleği yerine getirmemiş kalifiye olmayan işçiler, meslek korumasına tabi  olmadıklarından, böyle bir emekliliğin kabul edilmesi için, başvuruyu yapan kişinin hiç bir işte düzenli olarak çalışmasının mümkün olmaması gerekmektedir.

Emeklilik müracaatının mutlaka bir kararla (Bescheid) red veya kabul edilmesi gerekir. Bu her türlü emeklilik için geçerlidir. Malülen emeklilik için yapılan başvuruya red cevabı verildiğinde, kararın tevdi edildiği tarihten itibaren üç ay içinde „Arbeits- und Sozialgericht“te (‹İş ve Sosyal Mahkemesi) dava açılabilir. Dava açıldıktan sonra mahkemenin görevlendireceği yeminli tabiblerin düzenlemiş oldukları raporlar itiraz eden kifliye gönderilir. Gönderilen bu raporlar ve çalışmış olununan  firmalardan ne işler   yapıldığını gösterir çalışma belgeleri ile bulunulan yerde Işçi Odasına (Arbeiterkammer) danışabilinir ve onlardan avukat istenilebilinir. Yapılacak bir değerlendirme sonucunda avukat verilip verilmeyeceği konusunda  bir cevap verilir.

Bu emeklilik şartlarının yerine getirilmesi halinde, esas itibariyla malülen emeklilik (1 Temmuz 1996 tarihinden beri) 2 yıllık süre ile sınırlı olarak tanınmaktadır. Emekliliğin devam etmesi isteniyorsa, bu sürenin bitiminden sonra yeniden emekliliğin devam etmesi için başvuruda bulunulması gerekir. İşlemler emeklilik sigortası tarafından otomatikman başlatılmaz. Malülen emekliliğe müracat sırasında işsizlik sigortasından para alınıyorsa, yapılan ödemenin adı emeklilik avansı olarak değiştirilir ve  ödenen para biraz aşağı indirilir. Aradaki fark ise daha sonra ödenmez.

 

Dul ve Yetim Aylığı (Witwen-Witwer-Waisenpension)

Bu tür emekliliğe flartlar ne olursa olsun baflvurulması önerilir. Sigortalının vefat etmesi halinde, geride kalan aile bireylerine (eş ve çocuklara) dul ve yetim aylığı bağlanır.

Bu paranın bağlanması için şartlar: ölen kişinin yaşına bağlı olarak belli bir sigortalılık ve evlilik süresi aranır.  Bu paranın ödenmesi çocuklar için 18 yaş dolana kadar, okul veya bir meslek eğitiminde bulunuyorlarsa, 27 yaşına kadardır.

 

Yapılan başvuruya olumsuz bir cevap geldiği takdirde, bu kararın kontrol ettirilmesinde yarar vardır.

 

Emeklilik şartı sigortalılık süresinin azlığından dolayı geride kalan aile bireylerin bir para bağlanmadığı durumda, bir defaya mahsus olmak üzere „Abfindung“ diye bir ödeme yapılır.

 Denkleştirme Parası (Ausgleichzulage)

Emeklilik parasının miktarı her yıl belirlenen „Ausgleichzulage“ (Denkleştirme Parası) rakamının altında olduğunda ve emekli Avusturya´da yaşadığı sürece emeklilik parası denkleştirme parası ile yükseltilir.

“Ausgleichzulage“ 2002 yılında tek başına yaşayan emekli için brüt 630,92 €, karı-koca için, emeklilik parası dışında bir gelir yoksa 900,13 € (Euro) ayrıca her çocuk için 67,15 €

olarak belirlenmiştir. Yetimler için denkleştirme parası 2002 yılı için şöyledir;

235,63 € (yarım yetimlik, 24 yaşına kadar),

353,79 € (tam yetimlik ve 24 yaşına kadar),

418,70 € (24 yaşını doldurmuş yarım yetimler için),

630,92 € (24 yaşını doldurmuş tam yetimler için).

 Denkleştirme parası hesaplanırken, çiftin her türlü geliri dikkate alınmaktadır. Hatta yurt dışında ödenen emeklilik varsa, bu da denkleştirme parası hesabının kapsamı içine alınmaktadır.

 Kadim Ülker

 

Arbeits- und Sozialgericht

Wickenburggasse 8

1080 Wien

İtirazlarViyana`da  yukardaki mahkemede  sadece Salı günleri yapılabilir.

 

Ana Sayfa